Do opalania

     Proces opalania jest reakcją obronną naszej skóry na promienie UV. Komórki znajdujące się w warstwie podstawnej naskórka – melanocyty w wyniku naświetlania promieniowaniem UV wydzielają do sąsiednich komórek naskórka – keratynocytów barwniki melaninę. Melanina może występować w trzech rodzajach, każdy z nich ma inną barwę (barwnik ciemny brązowo-czarny, jasny czerwono-żółty lub intensywnie czerwonej). W zależności od wielkości, rozmieszczenia melanocytów i rodzajów produkowanych melanin mamy różny kolor skóry i w różny sposób się opalamy.

    Promieniowanie UV jest czynnikiem kancerogennym, mutagennym i genotoksycznym. Dodatkowo promieniowanie UVB powoduje uszkodzenia naskórka, przyczynia się do raka skóry i chorób oczu. Przez to promieniowanie po ekspozycji na słońce czujemy pieczenie i mamy zaczerwienioną skórę. Promieniowanie UVA wnika w naskórek, wywołując reakcje powodujące opalanie i zniszczenia w budowie białek (np. kolagenu), przyczyniając się do powstawania zmarszczek i starzenia się. Ponadto ekspozycja na promienie UV wywołuje pogrubienie naskórka. Promieniowanie słoneczne jest odbijane od powierzchni, które go nie pochłaniają lub pochłaniają w niewielkim stopniu takich jak piasek, śnieg, woda, jasne, płaskie powierzchnie. Dlatego skóra może być narażona nawet gdy siedzimy pod parasolem.
Skuteczność filtrów przeciwsłonecznych zależy od rodzaju kosmetyku w którym się znajduje:
  • Mleczka/Kremy są wskazane dla osób o normalnej i tłustej skórze. Łatwo się rozprowadzają nie pozostawiając tłustości. Preparaty o SPF wyższym zawierają więcej fazy tłuszczowej (filtry rozpuszczają się w tłuszczach) powodując wrażenie ciężkości i tłustości.
  • Olejki łatwo się rozprowadzają, niestety rozprowadza się je cienko na skórze, co powoduje, ze ochrona jest mniejsza.
  • Spraye są popularne gdyż łatwo się je rozprowadza, należy upewnić się że cała powierzchnia ciała została dobrze pokryta kosmetykiem.
  • Sztyfty są stosowane najczęściej do ochrony ust. Podczas wypoczynku letniego zapominamy o stosowaniu pomadek ochronnych z filtrem UV.
     Efektywność stosowanych kosmetyków zawierających filtry UVB podawana jest jako współczynnik ochrony przeciwsłonecznej ‒ SPF. Wyznaczanie tego współczynnika polega na jednoczesnym pomiarze rumienia skóry chronionej przez dany produkt w stosunku do skóry nie chronionej. W teorii osoba stosująca filtr SPF 10 powinna móc przebywać na słońcu (bez pojawienia się rumienia) 10 razy dłużej niż osoba nie stosująca preparatu z filtrem. Badania wskazują jednak, że większość użytkowników uzyskuje średnio 20‒50% SPF z etykiety produktu1. Jest to spowodowane niedostateczną ilością produktu nakładanego na skórę. Testy odporności na wodę preparatów z filtrem przeprowadzane są z udziałem probantów, którzy po kąpieli w basenie są suszeni ciepłym powietrzem a nie tak jak mają zwyczaj użytkownicy ‒ ręcznikiem. Zatem po każdej kąpieli i wysuszeniu skóry ręcznikiem powinno nakładać się nową warstwę filtra w celu zabezpieczenia skóry.
Promieniowanie UVA nie powoduje bezpośredniego powstawania rumienia i dlatego do wyznaczenia współczynnika ochron UVA PF stosuje się metody in vitro polegające na pomiarze absorpcji światła pochłanianego przez kosmetyk zawierający filtry lub metody wyznaczające minimalne ilości promieniowania wywołującego przyciemnienie skóry (MIPD – Minimal Immediate Pigment Doses). Współczynnik ochrony wyznaczany jest jako stosunek MIPD dla skóry chronionej do MIPD skóry nie chronionej kosmetykiem z filtrem UVA. Produkty, których główną funkcją jest ochrona przed UV powinny chronić zarówno przed promieniowaniem UVB jak i UVA. Komisja Europejska zaleca, aby stopień ochrony przed UVA wynosił co najmniej 1/3 ochrony przed UVB.
Więcej o filtrach czytaj tu
1 R Stokes, B Diffey, Photodermatol. Photoimmunol. Photomed., 1997, 13 (5‒6), 186‒188.
2 Strona Europejskiego Stowarzyszenia Handlowego (COLIPA) https://www.cosmeticseurope.eu/
3 Z Adamski, A Kaszuba, Dermatologia dla kosmetologów, Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Warszawa, 2011.
4 MW Brown, Wiadomości PTK, 2002, 5 (2), 11‒17.
5 J Arct, K Pytkowska, Wiadomości PTK, 1999, 2(2), 4‒11.

Przeczytaj także